قلب و عروق

ساعات کاری : شنبه - یکشنبه - سه شنبه

قلب و عروق

بیماری قلبی-عروقی (Cardiovascular disease)

بیماری قلبی-عروقی یا بیماری قلبی (heart disease) دسته‌ای از بیماری‌ها است که در قلب یا رگ‌ها (سرخرگ‌ها، مویرگ‌ها و سیاهرگ‌ها) رخ می‌دهد.

بیماری قلبی-عروقی به هر گونه بیماری که دستگاه گردش خون را تحت تاثیر قرار دهد گفته می شود که شامل بیماری‌های قلبی و بیماری‌های شریانی می‌شود.

بیماری قلبی عروقی یکی از مهم ترین عوامل تهدید کننده زندگی در جوامع بشری است، بطوری که علت ۷۰ درصد مرگ و میر افراد بالای ۷۵ سال و علت ۲۵ درصد مرگ و میر افراد بالای ۳۰ سال را تشکیل می دهند. علاوه بر عوامل ژنتیکی، فاکتورهای تغذیه ای نقش اساسی و مهمی در تأمین سلامت افراد دارند.  بیماری قلبی و عروقی از بیماری های مزمنی است که بطور گسترده مورد پژوهش قرار گرفته و می تواند قابل پیشگیری باشند. از آنجایی که عوامل تغذیه ای از مهمترین ریسک فاکتورهای قابل پیش گیری در ارتباط با این بیماری هستند. پیشگیری اولیه از آترواسکلروز و بیماری کرونری قلب، اصلاح غذایی و دیگر جنبه های شیوه زندگی از استراتژی های ملی می باشد. بنابراین بهبود رژیم غذایی مهم ترین راهکار در جلوگیری از بیماری های قلبی و عروقی در بزرگسالان است.

از سویی دیگر، ﺑﻴﻤﺎریﻫﺎی ﻗﻠﺒﻲ ﻋﺮوﻗﻲ در ﺣﺎل ﺣﺎﺿﺮ ﺷﺎﻳﻊﺗﺮﻳﻦ ﻋﻠﻞ ﻣﺮگ را در  ‫اﻛﺜﺮ ﻧﻘﺎط ﺟﻬﺎن و اﻳﺮان ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻣﻲدﻫﻨﺪ و ۴۰ درﺻﺪ ﺗﻤﺎم ﻣﻮارد ﻣﺮگ‫ را ﺷﺎﻣﻞ ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ. ۲۵۵درﺻﺪ اﻓﺮاد ﻣﺒﺘﻼ ﺑﻪ اﻳﻦ ﺑﻴﻤﺎری ﺑﺪون ﻫﻴﭽﮕﻮﻧﻪ ﻋﻼﻣﺖ ﻗﺒﻠﻲ ﺑﺻﻮرت ﻣﺮگ ﻧﺎﮔﻬﺎﻧﻲ ﻳﺎ ﺳﻜﺘﻪ ﻗﻠﺒﻲ ﺣﺎد از ﺑﻴﻦ ﻣﻲروﻧﺪ.

در اﯾﺮان ﻧﯿﺰ اوﻟﯿﻦ و ﺷـﺎﯾﻊ ‫ﺗﺮﯾﻦ ﻋﻠﺖ ﻣﺮگ و ﻣﯿر، ﺑﯿﻤﺎریﻫﺎی ﻗﻠﺐ و ﻋﺮوق اﺳﺖ و ﺑﺮﻃﺒﻖ ‫آﻣﺎر ﺑﻬﺸﺖ زﻫﺮا ﺗﻬﺮان ﻫﺮ ﻣﺎه ﺑﯿﻦ ۹۰۰ ﺗﺎ ۱۲۰۰ ﻧﻔﺮ در ﺷﻬﺮ ﺗﻬﺮان به دﻟﯿﻞ ﺑﯿﻤﺎری ﻗﻠﺒﯽ ﻓﻮت ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ. ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﭘﮋوﻫﺶﻫﺎی اﻧﺠﺎم ﺷﺪه در اﯾﺮان، ﺷﯿﻮع ﺑﯿﻤﺎریﻫﺎی ﻗﻠﺒﯽ ﻋﺮوﻗﯽ را ۲۳/۲ درﺻـﺪ گزارش کرده اند.

ﭼﻨﺪﯾﻦ ﻋﺎﻣﻞ ﺑﺎﻋﺚ اﻓﺰاﯾﺶ ﺑﯿﻤﺎریﻫﺎی ﻗﻠﺒﯽ ﻋﺮوﻗﯽ ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ. این عوامل ﺷﺎﻣﻞ ﺳﻦ، ﺟﻨﺲ، ارث ﮐﻪ در اﺧﺘﯿﺎر اﻓﺮاد ﻧﺒﻮده و ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻧﯿﺴﺘﻨﺪ و نیز ﻣﺼﺮف دﺧﺎﻧﯿﺎت، ﻓﺸﺎر ﺧﻮن ﺑﺎﻻ، ﻗﻨﺪ ﺧﻮن ﻏﯿﺮ ﻃﺒﯿﻌﯽ، ﭼﺮﺑـﯽ ﺧﻮن ﺑﺎﻻ، اﺳﺘﺮس، ﭼﺎﻗﯽ و ﮐﻢ ﺗﺤﺮﮐﯽ در که اﺧﺘﯿﺎر اﻓﺮاد ﺑﻮده و ﻗﺎﺑـﻞ ‫ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻫﺴﺘﻨﺪ.

بیماری کرونری قلب (CHD)

بیماری کرونری قلب، بیماری است که در آن دیواره شریان هایی که عضلات قلب را خونرسانی میکنند، ضخیم می شوند. این ضخیم شدگی که به علت تشکیل ضایعات در دیواره عروق ‫می شود، آترواسکلروز نامیده می شود؛ به این ضایعات جدار عروق،‫ پلاک گفته می شود. آترواسکلروز میتواند خونرسانی به عضله قلب (میوکارد) را محدود کند و تظاهر آن در بیمار ممکن است بصورت‫ درد فعالیتی قفسه سینه (آنژین) یا تنگی نفس فعالیتی باشد. به شکل وخیم تر، اگر کلاهکی که پلاک را می پوشاند، پاره شود و محتویات آن وارد جریان خون شوند ممکن است خون لخته شود و جریان را کاملاً مسدود کند و منجر به انفارکتوس میوکارد یا سکته قلبی شود. بیماری کرونری قلب به عنوان بیماری ایسکمیک قلبی نیز شناخته می شود. ‫واژه سندرم های کرونری حاد اشاره می کند به بستری شدن در بیمارستان به دلیل آنژین ناپایدار یا ترومبولیز در سکته قلبی مشکوک و یا انجام واسکولاریزاسیون مجدد اورژانس برای تسکین درد ایسکمیک قفسه سینه در حین استراحت.

چندین علت مرگ ناگهانی وجود دارد، اما بیشتر آنها مربوط به بیماری های کرونروی قلب یا بیماری های عروقی مغز هستند. مرگ ناگهانی قلبی ممکن است ناشی از سکته یا آریتمی قلبی باشد. در آریتمی های قلبی، ضربان قلب، نامنظم و یا خیلی سریع یا خیلی آهسته می شود. آریتمی ها ممکن است در اثر استرس تکرار شونده یا بیماری ها بر انگیخته شوند. اما در قلب هایی که از قبل دچار آسیب ایسکمیک یا مبتلا به هر اختلال عملکردی قلبی دیگری مانند فشار خون بالا یا مصرف بیش از حد الکل بوده اند، شایعتر هستند و ضمناً در این شرایط کشنده تر نیز خواهند بود. بنابراین عوامل خطر اصلی آرتیمی ها و مرگ ناگهانی قلبی بسیار مشابه عوامل خطر CHD هستند.

 

 

اثر چاقی بر عروق کرونر قلب

چاقی منجر به ایجاد رگه های چربی در عروق قلب و اترواسکلروز می شود که این امر منجر به درگیری عروق کرونر قلب و خطر مرگ و میر می گردد. در حالت کلی، چاقی با افزایش میزان بروز و شیوع فشار خون بالا، دیس لیپیدمی و دیابت ارتباط دارد که خود اینها از عوامل خطر ابتلا به بیماری عروقی قلب می باشند. برخی مطالعات نشان داده اند که چاقی به طور مستقل از عوامل خطر فوق الذکر نیز بر ابتلا به بیماری عروق کرونر تاثیر می گذارد. هر چند که خطر بیماری قلبی و عروقی به وضوح با چاقی ارتباط دارد، افزایش وزن در افرادی که وزنشان در محدوده نرمال نیز می باشد، با خطر بیماری های قلبی مرتبط می باشند.

علائم ونشانه ها بیماری عروق کرونر

درد و احساس ناراحتی در قفسه سینه
درد در گردن، فک، گلو، شانه ها و یا پشت
تنگی نفس، ضعف و سرگیجه
تعریق، تهوع همراه با نشانه های فوق

روشهای تشخیصی بیماری عروق کرونر

آزمایش خون
رادیوگرافی قفسه سینه (برای تعیین اندازه قلب)
الکتروکاردیو گرام(ECG)
اکو کاردیوگرام
‫تست ورزش
آنژیوگرافی(جهت بررسی گرفتگی عروق)
CT آنژیوگرافی

 

 

تصلب شرائین(آترواسکلروز)

تصلب شرائین یکی از بدترین بیماری ها می‌باشد که اغلب از سنین ۴۰ سالگی به بعد بروز می‌کند و خود سرچشمه و عامل بیماریهای دیگری مانند فشار خون، رماتیسم و بیماریهای قلبی است.

تصلب شرائین یا آرتریو آترواسکلروز عبارت از ضخیم شدن دیواره شریانهاست که نتیجه نهایی آن کاهش قابلیت ارتجاعی رگها و مسدود شدن راه عبور خون است و بدین سان جریان خون از میان شریان تصلب یافته، کند و حتی قطع می‌شود و برای اینکه جریان خون سیر طبیعی خود را با فشار ثابت بپیماید قلب مجبور است خون را با فشار زیادتری از میان این قبیل شریانها عبور دهد که نتیجه آن بزرگ شدن قلب و آسیب دیدن آن است. در بعضی موارد میزان چربی های محلول در خون، افزایش پیدا می‌کند و بر غلظت آن افزوده می‌شود که این عمل باعث کند شدن حرکت معمولی خون و عامل انواع بیماریها از قبیل قانقاریا می شود. در تصلب شرائین، این بیماری در نتیجه افزایش کلسیم آلی و غیرآلی در بدن بروز می‌کند و باعث سفتی و سختی سرخرگها می‌شود. افزایش کلسیم آلی در نتیجه خوردن غذاهای پختنی نامناسب و استعمال بعضی داروها می‌شود و بروز آن در واقع یک نوع اعلام خطر محسوب می‌شود.

علائم و نشانه ها

ظهور این بیماری به نحوی است که در یک روز شخص بدون اینکه احساس دردی در پاها داشته باشد، متوجه می‌شود که نمی‌تواند بیش از چند قدم راه برود. با سعی در حرکت و راه رفتن، درد شروع می‌شود. ولی به محض ایستادن درد هم متوقف می‌شود. علت این درد، تصلب برخی از سرخرگهای پا می‌باشد که در نتیجه، این تصلب خون قادر نیست به خوبی در عضلات پا جریان یابد و در نتیجه این اختلال در کار عضله وقفه افتاده و قادر نیست که کار خود را بطور کامل انجام دهد.

افراد مبتلا به این بیماری، معمولا،از بین کسانی هستند که سالیان دراز دخانیات مصرف کرده‌اند یا مبتلا به الکل بوده‌اند و یا در طرز تغذیه، رعایت تعادل را نکرده‌اند و یا از میان اشخاصی هستند که تن پرور و کم تحرک می‌باشند.

علل و عوامل مستعدکننده آترواسکلروز:

سابقه فامیلی
سن و جنس: مردان بین  ۳۵ تا ۵۵ سال و زنان بالاتر از ۵۰ سال
رژیم غذایی
چاقی
هایپرلیپیدمی (افزایش میزان کلسترول و تری گلیسرید)
هایپرتانسیون (افزایش فشارخون)
دیابت
بیماری مزمن کلیوی
سیگار
سبک زندگی کم تحرک
زندگی همراه با عصبانیت زیاد و استرس
مصرف قرص ضدبارداری خوراکی به مدت ۱۰ سال همراه با مصرف دخانیات وچاقی
شاخص توده بدنی BMI برای ارزیابی خطر وزن اضافی بعنوان یک عامل خطر در CAD بکار می رود.
سندروم متابولیک (ترکیبی از چند عامل خطر اصلی)
‫اندازه دور کمر بیش از 102 سانتیمتر در مردان و بیش از 88 سانتیمتر در زنان- سطح تری گلیسرید بیش از 150 میلی گرم در دسی لیتر- سطح کلسترول لیپوپروتئین با دانسیته بالا HDL کمتر از 40 میلی گرم در دسی لیتر در مردان و کمتر از 50 میلی گرم در دسی لیتر در زنان- فشار خون 130/85 میلیمتر جیوه یا بالاتر- سطح گلوکوز ناشتا 100-126 میلی گرم در دسی لیتر که تشخیص پیش دیابت است.)

راههای پیشگیری از بروز تصلب شرائین

انجام ورزش به صورت منظم‌، داشتن یک رژیم غذایی صحیح به خصوص در کودکان و نوجوانانی که والدین آنها دچار آترواسکلروز هستند، به خصوص رژیم غذایی کم چربی،‌ کاهش استرس و ترک سیگار از راه های سودمند در پیشگیری از بروز این بیماری هستند.

 

 

دکتر اسفندیار اسدی پور

متخصص قلب

 

دکتر عظیمی

متخصص قلب و عروق

 

دکتر محمودی

متخصص قلب و عروق